• mk

Punkty krytyczne - ale o co chodzi?

Updated: Oct 9, 2019

No to zaczynamy z drugim postem o punktach krytycznych (ang. Tipping points)!馃 Nie jest to prosty temat ale zrobi臋 co w mojej mocy, 偶eby艣my jako艣 przez to przebrneli! 馃挭 Cofniemy si臋 dzi艣 bardzo daleko w czasie, i zmierzymy z niewygodnymi faktami. Mam nadziej臋, 偶e czyta艂a艣/ czyta艂e艣 pierwszy post a mo偶e nawet obejrza艂e艣/obejrza艂a艣 film o kt贸rym pisa艂am? Dzisiejszy post jest do艣膰 d艂ugi ale prosz臋 wytrwaj do ko艅ca!馃挭馃挭



1. Powr贸t do przesz艂o艣ci

Na pewno Ci臋 nie zaskocz臋, kiedy napisz臋, 偶e od czasu kiedy powsta艂a nasza pi臋kna planeta, panowa艂 na niej r贸偶ny klimat.鉂勷煂 Bywa艂o bardzo ciep艂o (Paleoce艅sko-eoce艅skie maksimum termiczne w skr贸cie PETM oko艂o 60 mln lat latu) i bardzo zimno z wielkimi lodowcami, kt贸re pozostawi艂y po sobie pi臋kne jeziora polodowcowe na przyk艂ad Morskie Oko dla kochaj膮cych g贸ry馃彆 albo 艢niardwy, najwi臋ksze jezioro w Polsce dla kochaj膮cych 偶eglug臋 艣r贸dl膮dow膮鉀 Dzi臋kujemy! 鉂 Ale Zatrzymajmy si臋 na chwilk臋 przy PETM, jako 偶e epoka lodowcowa nam teraz na pewno nie zagra偶a. Zobacz, PETM by艂o wydarzenie, kt贸re oznacza艂o si臋 najbardziej gwa艂townym zaburzeniem klimatu (w erze kenozoicznej kt贸ra rozpocz臋艂a si臋 66 mln lat temu i nadal trwa). To wydarzenie (taki tam event - 20 000 lat) podczas kt贸rego nast膮pi艂o ogrzanie ziemi o oko艂o 6 stopni Celsjusza 鈽Czyli kiedy艣 ziemia ogrzewa艂a si臋 20.000 lat o 6 stopni, a teraz naukowcy alarmuj膮, 偶e je艣li nadal b臋dziemy eksploatowa膰 ziemi臋 bez umiaru tak jak do tej pory, to w ci膮gu 150 lat (od czasu rozpocz臋cia ery przemys艂owej) mo偶emy ogrza膰 nasz膮 planet臋 nawet do 4 stopni Celsjusza!馃槻 Pewnie my艣lisz, 偶e to niemo偶liwe niewiarygodne i w og贸le najch臋tniej zaraz zamkniesz ten blog bo sieje propagand臋. Nie. Je艣li b臋dziemy nadal bez umiaru wydobywa膰 biliony ropy spod ziemi, niszczy膰 lasy i ingerowa膰 w nasze biosystemy to b臋dziemy szybko zmierza膰 w tym kierunku. A tego nie chcemy, bo nie jeste艣my na to przygotowani.

Punkty krytyczne

Wyobra藕 sobie, 偶e bujasz si臋 na krze艣le dok艂adnie tak jak wtedy kiedy by艂e艣 w szkole i pani z matematyki m贸wi艂a 鈥渘ie bujaj si臋 na krze艣le po spadniesz鈥. Wszystko fajnie, nic si臋 nie dzieje a nagle j#% i le偶ysz馃槣 (przepraszam za wyra偶enie).To jest w艂a艣nie punkt krytyczny. Moment w kt贸rym nie masz ju偶 kontroli co si臋 dziej臋, ju偶 nic nie mo偶esz zrobi膰, teraz jest ju偶 za p贸藕no. Czyli by艂o fajnie na pocz膮tku, par臋 odchyle艅 w ty艂 lub w prz贸d, wszystko pod kontrol膮 ale przegapi艂e艣 moment, nie pos艂ucha艂e艣 matematyczki i masz za swoje.馃し鈥嶁檧锔 Takie krytyczne punkty s膮 w naszym 偶yciu codziennym, w ekonomii i s膮 r贸wnie偶 w przyrodzie. Musimy o nich m贸wi膰 i by膰 ich 艣wiadomi bo ich konsekwencje b臋d膮 mia艂y ogromny i nieodwracalny wp艂yw na nasze 偶ycie. Od decyzji podj臋tych teraz, b臋dzie zale偶a艂a nasza przysz艂o艣膰. Tak dobrze przeczyta艂e艣 i naprawd臋 - nie dramatyzuje 馃檮. Uwierz mi, ja te偶 bym wola艂a, 偶eby tak nie by艂o. Nie musia艂abym wtedy sp臋dzi膰 tylu godzin nad tym postem 馃檲

Zanim przejdziemy dalej, chc臋 偶eby艣 wiedzia艂(a), 偶e IPCC stwierdza, 偶e 鈥嬧媎ok艂adne poziomy zmian klimatu wystarczaj膮ce do uruchomienia punktu krytycznego pozostaj膮 niepewne, ale ryzyko zwi膮zane z przekroczeniem wielu punkt贸w krytycznych wzrasta wraz ze wzrostem temperatury鈽 a nasza temperatura wzrasta.

Poni偶sze zdj臋cie pochodzi z reportu IPCC. Kropkowana linia przedstawia jak temperatura b臋dzie wzrasta膰 je艣li b臋dziemy ignorowa膰 problem globalnego ocieplenia (inaczej: bazowa膰 tylko na w臋glu i ropie, uprawia膰 hodowle zwierz膮t jak do tej pory, produkowa膰 nadal tyle cementu i stali, u偶ywa膰 transportu jak do tej pory)! Zielonym kolorem pokazane jest mo偶e wygl膮da膰 wzrost globalnej temperatury, je艣li si臋 w por臋 ogarniemy. (Mam nadziej臋, 偶e pami臋tasz z pierwszego posta, 偶e m贸wimy o globalnej temperaturze. Dla Ciebie 1 stopie艅 wi臋cej mo偶e oznacza膰 nawet kilka stopni wi臋cej w lato).

Punkty krytyczne :

1. Topnienie lodowc贸w, kt贸re powoduje podniesienie si臋 poziomu m贸rz i ocean贸w, a w nast臋pstwie zatopienie obszar贸w przybrze偶nych albo wewn膮trz kontynentalnych, jak w przypadku topnienia wiecznej zmarzliny na Syberii w Rosji czy w og贸le g贸rskich lodowc贸w (na zwi臋kszenie obj臋to艣ci ocean贸w wp艂ywa r贸wnie偶 ich ogrzewanie, poniewa偶 wraz ze wzrostem temperatury, zwi臋ksza si臋 ich obj臋to艣膰鈽). Problem jest powa偶ny, ale do艣膰 ci臋偶ko go sobie uzmys艂owi膰, bo od kiedy 鈥渓udzko艣膰 pami臋ta鈥 poziom ocean贸w i uk艂ad naszej planety by艂 taki sam. Na zdj臋ciu poni偶ej widzisz, jak zmienia艂a si臋 obj臋to艣膰 ocean贸w po ostatniej epoce lodowcowej. Zauwa偶, 偶e od oko艂o 8 000 lat uk艂ad by艂 bardzo stabilny.



Nie wiem czy to ma sens, ale dla mnie najlepszym zobrazowaniem topnienia lodowc贸w jest Morskie Oko albo 艢niardwy w艂a艣nie. Dlaczego? Bo to jeziora polodowcowe, kt贸re widzia艂am i kt贸re jako tako s膮 mo偶liwe do obj臋cia wzrokiem. I patrz膮c na nie jest mi 艂atwiej sobie wyobrazi膰 i uzmys艂owi膰 proces zamiany lodowca w wod臋. A tak wygl膮da艂a Grenlandia w tym roku w lato, kiedy to by艂o tam.... prawie 40 stopni Celsjusza!


Dlaczego topnienie lodowc贸w to wa偶ny problem? Bo wed艂ug IPCC wi臋cej ni偶 miliard ludzi 偶yje w nisko usytuowanych lub w g贸rskich regionach.

My艣limy sobie to problem naszych pra pra wnuk贸w. Niekoniecznie. Wielu specjalist贸w zgadza si臋, 偶e badania dotycz膮ce szybko艣ci topnienia lodowc贸w s膮 鈥渙ptymistyczne鈥, a ca艂y proces mo偶e dosta膰 powa偶nego przyspieszenia (je艣li nic nie zrobimy)馃槻.Je艣li ogl膮da艂e艣 film kt贸ry Ci poleci艂em to wiesz, 偶e niekt贸re regiony (w filmie akurat Floryda), buduj膮 ju偶 zapory wzmacniaj膮ce, albo jak w przypadku paru wysp na Pacyfiku, rz膮dy kupuj膮 tereny w innych miejscach, aby w razie konieczno艣ci m贸c przesiedli膰 swoich obywateli.

Dlaczego roztopienie/ topnienie lodowc贸w to punkt krytyczny, bo lodowiec jak roztopiony znika nieodwracalnie. Mo偶e za par臋 tysi臋cy powstanie jaki艣 nowy?

Na dole screeny ze strony NASA. Pierwsze zdj臋cie to topnienie Antarktyki.

A drugie, poni偶sze to topnienie Grenlandii.


Wielkoskalowe zmiany w cyrkulacji ocean贸w,

szczeg贸lnie w obszarze Atlantyku (Pr膮d Zatokowy, ang. Gulfstream tak tak, nazywa si臋 dok艂adnie tak samo jak samolot biznesowy 鉁) Dla przypomnienia pr膮d zatokowy, to podpowierzchniowy pr膮d kt贸ry niesie ciep艂e wody do Atlantyku. No bo jak tak popatrzysz na map臋, to taka Szkocja jest w sumie na takiej samej wysoko艣ci jak Kamczatka, tyle 偶e jest tam cieplej o jakie艣 12 stopni Celsjusza鈽.Dzi臋ki Gulfstreamowi w艂a艣nie. Zmiana tego pr膮du mog艂aby nas mocno sch艂odzi膰 (!) w zimie鉂 - to je艣li chodzi o Europ臋.Zaburzone mog膮 zosta膰 tak偶e inne systemy, mo偶e doj艣膰 do zaburzenia sezon贸w w Azji (monsuny) w Afryce, w Ameryce Po艂udniowej (El Nino). Zauwa偶, 偶e te 鈥渘iewidocznie鈥漽jawiska reguluj膮 偶ycie i rolnictwo tych region贸w.

Jest to punkt krytyczny, poniewa偶 nie b臋dziemy w stanie przywr贸ci膰 鈥渄awnego鈥 biegu pr膮d贸w.


Efekt zwrotny, ciep艂o tworzy jeszcze wi臋cej ciep艂a

Podobno co za du偶o, to i 艣winia nie zje馃惙, a nawet ocean nie przyjmie馃あ. Oceany truj膮 si臋 naszym dwutlenkiem w臋gla tak samo jak my smogiem. Albo nawet gorzej. Oceany absorbuj膮 nawet do 30% CO2! Ale nie chowaj膮 go sobie na dnie Titanica albo innych zatopionych Yellow Submarine馃槣.Ten dwutlenek w臋gla si臋 艂adnie miesza i zakwasza nam nasze cudne oceany馃寠. Ale to nie wszystko, bo te nasze s艂one wody maj膮 swoje s艂one limity. Oceany nie b臋d膮 mog艂y przyj膮膰 jeszcze wi臋cej naszych szkodliwych gaz贸w. A je艣li nie one to kto? Lasy kt贸re wycinamy? Mo偶liwo艣膰 pobierania CO2 b臋dzie s艂ab艂a i b臋dzie jeszcze cieplej馃尅.Nasze wodne ekosystemy b臋d膮 si臋 musia艂y mocno nagimnastykowa膰, 偶eby jako艣 przetrwa膰 w nienaturalnym, zakwaszonym wodnym 艣wiecie馃槬馃

Efekty zwrotny dotyczy r贸wnie偶 topniej膮cych lodowc贸w. Je艣li wszystko si臋 topi, to ulatnia si臋 metan. A jak si臋 topi jeszcze wi臋cej to si臋 ulatnia jeszcze wi臋cej metanu. A metan! Ten to si臋 lubi nagrza膰 i nie odpuszcza! To mocny przeciwnik, silniejszy od dwutlenku w臋gla i d艂u偶ej zostaje w atmosferze. Gdyby gazy cieplarniane by艂y postaciami w Overwatchu albo innych grach, gra艂abym metanem na pewno!


Zwi臋kszenie ocieplanie w d艂ugiej perspektywie

Wi臋kszo艣膰 dost臋pnych dzisiaj bada艅 odnosi si臋 do szybkich zmian, kt贸re s膮 efektem koncentracji gaz贸w cieplarnianych. Szybkich oczywi艣cie w kontek艣cie ca艂ego zagadnienia. W tej kategorii mieszcz膮 si臋, nazwijmy je - konsekwencje konsekwencji albo inaczej, powiedzmy, 偶e jest to efekt domina. Zmiana poci膮ga za sob膮 zmian臋. Czyli na przyk艂ad, je艣li ca艂y l贸d si臋 stopi to albedo (parametr pozwalaj膮cy okre艣li膰 zdolno艣膰 odbijania promieni przez dan膮 powierzchni臋鈽) si臋 zmniejszy, a to znaczy 偶e nasza ziemia nie b臋dzie mog艂a odbija膰 wi臋cej promieni s艂onecznych. Dzia艂a to tak, 偶e bia艂y l贸d odbija wi臋cej promieni s艂onecznych ni偶 czarna ziemia. Fajnie to wida膰 w g贸rach. Na przyk艂ad Himalai艣ci, nosz膮 takie 艣mieszne okulary (na zdj臋ciu Jerzy Kukuczka), bo tego odbitego 艣wiat艂a od bia艂ego 艣niegu jest tam tak du偶o, 偶eby nie napisa膰 po pozna艅sku - wuchta 艣wiat艂a, tej! 馃槣



Wydaje si臋 takie nic, ale przecie偶 m贸wimy o ca艂ej Grenlandii i Antarktydzie i wszystkich innych lodowcach g贸rskich! Wow!

Ale a tak serio, pami臋tasz upalne lato w tym roku? Wyobra藕 sobie je 4 razy d艂u偶sze. Codziennie od poniedzia艂ku do niedzieli 40 stopni przez 2 miesi膮ce, bez dnia odpoczynku.Nie, chcemy tego.


Regionalne punkty krytyczne

Istniej膮 jeszcze regionalne punkty krytyczne, na przyk艂ad zmniejszanie las贸w tropikalnych, kt贸re zmniejszone do odpowiedniego stopnia nie b臋d膮 w stanie si臋 odbudowa膰. A nawet takie punkty krytyczne, kt贸re poma艂u przegapiamy, na przyk艂ad wymieranie raf koralowych a przez to zaburzanie ekosystem贸w ocean贸w.

Poni偶ej na zdj臋ciu, po偶ary w Amazonii w tym roku. Czy to jest normalne?




Uff , jako艣 przez to przebrn臋li艣my! Jeste艣 jeszcze ze mn膮?馃檹馃槒



To co przeczyta艂e艣(艂a艣) brzmi nieciekawie, prawda? Sporo niechcianej i trudnej prawdy. Ale zauwa偶, 偶e w chwili obecnej my si臋 jeszcze na tym krze艣le bujamy, ale jeszcze nie spadli艣my!馃憡 Wi臋c nie pora smuta膰, tylko dzia艂a膰! Czas zakasa膰 r臋kawy i zmierzy膰 si臋 ze strasznym potworem!:) Decyzje kt贸re s膮 podejmowane teraz b臋d膮 mia艂y kluczowe znaczenie dla przysz艂o艣ci naszej planety, dla mnie i dla Ciebie. Dla ca艂ego 艣wiata, pocz膮wszy od XXI wieku. Ale to nie jest tragiczna informacja, tylko informacja 偶e trzeba co艣 szybko zmieni膰!


Dobra wiadomo艣膰 jest natomiast taka, 偶e...


dla r贸wnowagi, w nast臋pnym po艣cie przynios臋 du偶o dobra!馃槏 Bo s膮 艣wietni ludzie, wspania艂e projekty i technologie kt贸re podnios艂y r臋kawice. Dzieje si臋! Naprawd臋!:) Jeszcze nie tyle ile powinno,ale si臋 nie damy, prawda? 馃艢led藕 bloga a najlepiej subskrybuj i nie przegap dobrych wiadomo艣ci, kt贸rych b臋d臋 teraz postowa膰 coraz wi臋cej...na zmian臋 z jeszcze paroma faktami, o kt贸rych po prostu musz臋 Ci powiedzie膰馃し鈥嶁檧锔.


Bardzo Ci dzi臋kuj臋, 偶e przeczyta艂e艣(艂a艣) ten post i 偶e tu ze mn膮 jeste艣馃檹. W kontakcie!:)


Post powsta艂 na podstawie:

1.Ksi膮偶ki 鈥淭he climate casino鈥 Williama Nordhausa - ekonomisty, kt贸ry pisz臋 o ekonomii w kontek艣cie zmian klimatu. W 2018 roku otrzyma艂 nagrod臋 Nobla za za w艂膮czenie zmian klimatu do d艂ugookresowych analiz makro-ekonomicznych.

2.Wyk艂adu Johna Englandera - Sea Level Rise Can No Longer Be Stopped, What Next? - Oceanolog i specjalista od zagadnie艅 zwi膮zanych z wzrostem poziomu m贸rz. Za艂o偶yciel Instytutu 鈥淚nternational See Level鈥 http://www.sealevelinstitute.org/

3. Raportu ze strony Mi臋dzyrz膮dowego Zespo艂u ds. Zmiany Klimatu

https://www.ipcc.ch/2019/09/25/srocc-press-release/?fbclid=IwAR0eI_8GJlv4NuFPjzuOGbtuQKtJ6Hb5DAWAe-UQKW87Bcd-tpa6WT5d3ac

4. Statystyk na stronie NASA: https://climate.nasa.gov/

5. Artyku艂贸w w Wikipedii:

https://en.wikipedia.org/wiki/Tipping_points_in_the_climate_system

https://en.wikipedia.org/wiki/Paleocene%E2%80%93Eocene_Thermal_Maximum

6.I inne artyku艂贸w:

https://www.weforum.org/agenda/2017/06/5-places-relocating-people-because-of-climate-change/

https://www.theguardian.com/environment/2018/oct/09/tipping-points-could-exacerbate-climate-crisis-scientists-fear

https://www.theguardian.com/environment/2018/apr/11/critical-gulf-stream-current-weakest-for-1600-years-research-finds

  • Facebook
  • Instagram

    漏2019 by Klimatycznie.org.